มาตรฐานห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษา
ปัจจุบันเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารมีความก้าวหน้าและทันสมัยมากขึ้น ทบวงมหาวิทยาลัยโดยสำนักมาตรฐานอุดมศึกษา เห็นควรประกาศใช้ มาตรฐานห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษา พ.ศ.2544 ซึ่งได้ปรับปรุงมาตรฐานห้องสมุดมหาวิทยาลัย พ.ศ.2529 ให้มีความทันสมัยเหมาะสมและสอดคล้องกับภาวะสังคม และความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี ตลอดจนให้เอื้อต่อการประเมินคุณภาพห้องสมุดมากขึ้น
โดยมุ่งหวังให้ห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษาได้ใช้เป็นแนวปฏิบัติในการพัฒนาห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษาให้ได้มาตรฐาน มีคุณภาพ และประสิทธิภาพยิ่งขึ้น ประกาศทบวงมหาวิทยาลัยเรื่อง มาตรฐานห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษาฉบับนี้ จัดทำขึ้นเพื่อให้สอดคล้องกับพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2542 เพื่อให้เป็นการตอบสนองต่อการศึกษาเรียนรู้ด้วยตนเองและการศึกษาตลอดชีวิต และเป็นดัชนีบ่งชี้คุณภาพการศึกษาของสถาบันอุดมศึกษาให้ได้มาตรฐานในการประกันคุณภาพการศึกษา กำหนดมาตรฐานห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษา พ.ศ.2544มีสาระสำคัญดังนี้
ตอนที่ 1 โครงสร้างและการบริหารวิชาการระดับคณะ
- เป็นหน่วยงานทางวิชาการระดับคณะ
- กำหนดนโยบายการบริหารเป็นลายลักษณ์อักษร
- ผู้บริหารฯ ขึ้นตรงต่อผู้บริหารสูงสุดของสถาบัน
- ผู้บริหารฯ ควรได้รับการแต่งตั้งเป็นกรรมการบริหารฯ
- มีคณะกรรมการกำหนดนโยบาย และกรรมการบริหารหอสมุด
- สถาบันฯ อาจมีหอสมุดเพียงแห่งเดียว หรือมีห้องสมุดกลางและห้องสมุดสาขา
ตอนที่ 2 งบประมาณและการเงิน
- ควรได้รับงบประมาณอย่างเพียงพอเพื่อให้ปฏิบัติงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
- จัดสรรงบประมาณอย่างน้อยร้อยละ 8 ของงบดำเนินการของสถาบัน(แยกเป็นอิสระ)
- จัดเตรียมและบริหารงบประมาณห้องสมุดสาขาตามความจำเป็นและเหมาะสม
- รายได้จากกิจกรรมและบริการของห้องสมุดให้สงวนไว้เป็นค่าใช้จ่ายจำเป็นของห้องสมุด
ตอนที่ 3 บุคลากรห้องสมุดสถาบัน
- คุณสมบัติ : ผู้บริหาร/ผู้ปฏิบัติงานระดับหัวหน้าฝ่าย/บุคลากรทุกระดับ
- จำนวนบุคลากร : งานบริหารธุรการ / งานพื้นฐานของห้องสมุด
- สูตรคำนวณจำนวนผู้ปฏิบัติงาน : ระดับวิชาชีพ(บรรณารักษ์ 1 คนต่อนักศึกษา 500 คน หรือ บรรณารักษ์ 1 คนต่อหนังสือ 150,000 เล่ม)
ตอนที่4 ทรัพยากรสารสนเทศ
- ทรัพยากรสารสนเทศพื้นฐาน : ส่งเสริมหลักสูตรและกิจกรรมทางวิชาการ / ผลิตและเผยแพร่โดยสถาบัน / ส่งเสริมศิลปวัฒนธรรม / ส่งเสริมความสนใจใคร่รู้
- ปัจจัยที่ต้องคำนึงถึงในการจัดหาทรัพยากรสารสนเทศ(7 ประการ)
- สูตรคำนวณจำนวนทรัพยากรสารสนเทศ เช่น หนังสือ 15 เล่ม/นักศึกษา , 100 เล่ม/อาจารย์ , 500 เล่ม/สาขาวิชาปริญญาตรี , 600 เล่ม/สาขาวิชา ปริญญาโท , 25,000 เล่ม/สาขาวิชา ปริญญาเอก
ตอนที่ 5 อาคาร สถานที่และครุภัณฑ์
- การสร้างอาคาร ควรคำนึงถึงความต้องการในอนาคต
- ครุภัณฑ์ห้องสมุดฯ ควรออกแบบให้ได้มาตรฐาน
- พื้นเพดาน และผนังอาคารใช้วัสดุเก็บเสียง
- ควรมีระบบควบคุมอุณหภูมิ ความชื้น การระบายอากาศ แสงสว่าง ฯลฯ
- ควรจัดสถานที่สำหรับคนพิการ
- สูตรสำหรับคำนวณเนื้อที่ : สำหรับผู้ใช้/สำหรับเก็บหนังสือ/สำหรับบุคลากรปฏิบัติงาน
ตอนที่ 6 การบริการ
- ต้องจัดให้มีการปฐมนิเทศนักศึกษา/การสอน/ค้นคว้าและให้คำปรึกษาทางวิชาการ
- จัดให้มีบริการยืม-คืน(กำหนดระเบียบ)
- ต้องมีบริการสืบค้นผ่านเครือข่ายภายในประเทศ/เครือข่ายอินเตอร์เนต
- ต้องมีชั่วโมงบริการสม่ำเสมอและเหมาะสม
- จัดบริการผู้เรียนนอกสถานที่
- ต้องพัฒนาคุณภาพบริการอย่างต่อเนื่อง
- ส่งเสริมให้มีการใช้ทรัพยากรสารสนเทศร่วมกัน
ตอนที่ 7 ความร่วมมือระหว่างห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษา
- ควรดำเนินการให้เกิดความร่วมมือโดยการสร้างเครือข่ายเชื่อมโยงเพื่อใช้ทรัพยากรร่วมกันโดยคำนึงหลักประหยัดและประสิทธิภาพการบริการ
- ควรจัดสรรงบประมาณประจำปีเพื่อการนี้ด้วย
ตอนที่ 8 การประเมินคุณภาพห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษา
- ควรมีระบบการประเมินคุณภาพของห้องสมุดฯ เพื่อเป็นแนวทางในการจัดการให้เป็นไปตามมาตรฐานห้องสมุดฯ สอดคล้องกับนโยบายการประกันคุณภาพการศึกษาของชาติ
- ควรจัดสรรงบประมาณเพื่อการนี้
ทั้งนี้ในการนำมาตรฐานห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษาไปปฏิบัติเพื่อให้ถึงมาตรฐานห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษา พ.ศ.2544 นั้น ห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษาควรมีการดำเนินการให้ครบตามที่มาตรฐานกำหนดภายใน 5 ปี นับจากวันประกาศใช้มาตรฐานฉบับนี้ ซึ่งประกาศ ณ วันที่ 14 สิงหาคม 2544 เมื่อพ้นจาก 5 ปีแล้ว ควรจัดให้มีการดำเนินการประเมินคุณภาพห้องสมุดเพื่อรับรองการประกันคุณภาพการศึกษาของสถาบันอุดมศึกษาต่อไป โดยอาจจะกระทำในทุก ๆ 5 ปี
ผู้สนใจศึกษารายละเอียดเพิ่มเติมจากเอกสาร ประกาศทบวงมหาวิทยาลัย เรื่อง มาตรฐานห้องสมุดสถาบันอุดมศึกษา พ.ศ.2544 ติดต่อขอรับเอกสารได้ที่ เลขานุการคณะกรรมการประกันคุณภาพการศึกษาของสำนักหอสมุด งานนโยบายและแผน สำนักงานเลขานุการ สำนักหอสมุด
|