กฤษฎา  บุญราช.  (2554).  กระบวนการสร้างความเป็นธรรมเพื่อแก้ไขปัญหาความไม่สงบในจังหวัดชายแดนภาคใต้: ศึกษากรณีการดำเนินงานของศูนย์ยะลาสันติสุข (Justice Building Process for Conflict Resolution in the Deep South of Thailand: A Case Study on Yala Peace Outreach Center (YPOC)).  กรุงเทพฯ: วิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร.  143 หน้า.  ตาราง.  (ส.ร. 320.95939 ก918ก) 03/2555/60

            ศึกษาสถานการณ์ความไม่เป็นธรรมในจังหวัดชายแดนภาคใต้ ซึ่งเป็นปัจจัยหนึ่งที่ก่อให้เกิดความไม่สงบในจังหวัดชายแดนภาคใต้ และศึกษาผลสัมฤทธิ์ของกระบวนการสร้างความเป็นธรรมแก่ประชาชนของศูนย์ยะลาสันติสุข (YPOC) โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยในการศึกษาแบบผสมผสานในเชิงคุณภาพ และใช้การวิจัยในเชิงปริมาณมาเสริมเพื่อให้ได้ข้อมูลที่ครบถ้วน      รอบด้าน โดยศึกษาทฤษฎีที่เกี่ยวข้องกับการจัดการความขัดแย้งอย่างสันติวิธีและแนวคิดสันติยุติธรรม ความยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ แล้วนำมาวิเคราะห์ถึงภาพรวมของสถานการณ์ความไม่ยุติธรรมในจังหวัดชายแดนภาคใต้ อันก่อให้เกิดเป็นเงื่อนไขของความขัดแย้งที่ทำให้เกิดความไม่สงบ

            ผลการศึกษาพบว่า ศูนย์ยะลาสันติสุขได้ทำหน้าที่เป็นกลไกสำคัญในการลดเงื่อนไขความไม่เป็นธรรม จากการบังคับใช้กฎหมายพิเศษที่ลิดรอนสิทธิเสรีภาพของประชาชนในพื้นที่จังหวัดยะลา ทำให้ประชาชนได้เข้าถึงกระบวนการยุติธรรมตามที่รัฐธรรมนูญกำหนดไว้  ทั้งนี้ผู้วิจัยได้เสนอแนวทางการสร้างความเป็นธรรมในจังหวัดชายแดนภาคใต้ โดยให้มีการปรับโครงสร้างและระบบกระบวนการยุติธรรมในจังหวัดชายแดนภาคใต้ใหม่ ตามแนวคิดสันติยุติธรรม (Just Peace) เพื่อลดความหวาดระแวง สร้างความไว้ใจซึ่งกันและกันระหว่างประชาชนและเจ้าหน้าที่รัฐ รวมทั้งเป็นการสร้างบรรยากาศของความสมานฉันท์เพื่อลดเงื่อนไขของความไม่เป็นธรรม อันจะนำไปสู่การคลี่คลายปัญหาความไม่สงบในจังหวัดชายแดนภาคใต้         ในที่สุด

ที่มาภาพประกอบ

matichon.co.th
deepsouthwatch.org
jehrrming.net