สำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
Welcome register| Login
Guest
View your appointment
 Library Training
 Librarian Appointment
 Alerts
 

Get Flash to see this player.

poll || vote
 
Quick Links
 
 
 
index
แนะนำงานวิจัย : การศึกษาเปรียบเทียบภวังคจิตของพุทธปรัชญาเถรวาท...
 
 

พระบุญญฤทธิ์ รตินฺธโร (นุชเทียน).  (2550).  การศึกษาเปรียบเทียบภวังคจิตของพุทธปรัชญาเถรวาทกับจิตใต้สำนึกของซิกมันด์ ฟรอยด์ (A Comparative Study of Bhavangacitta of Theravada Buddhist Philosophy and Subconscious of Sigmund Freud).  วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต สาขาวิชาปรัชญา บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.  118 หน้า.ภาพประกอบ.  (ว 294.3442 พ17115ก)

            วิทยานิพนธ์นี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาเปรียบเทียบภวังคจิตของพุทธปรัชญาเถรวาทกับจิตใต้สำนึกของซิกมันด์ ฟรอยด์  โดยผู้วิจัยได้แบ่งประเด็นในการศึกษาออกเป็น 6 ประการ คือ 1) ความหมาย  2) บ่อเกิด  3) ภาวะทั่วไป  4) กระบวนการรับรู้อารมณ์  5) กระบวนการเก็บสั่งสมอารมณ์  6) การเปลี่ยนแปลงสู่พฤติกรรม  ผลการวิจัย มีข้อสรุปที่สำคัญคือ

            1) ความหมาย  ภวังคจิตมีความหมายที่กว้างขวางกว่าจิตใต้สำนึกที่ว่าเป็นองค์แห่งภพ เพราะภวังคจิตเป็นนามธรรม ไม่มีรูปร่าง มีการเกิดดับอยู่ในกระแสวิถีจิตตลอดเวลา และสามารถสืบต่อไปสู่ภพใหม่ได้  ส่วนจิตใต้สำนึกมีความหมายที่เป็นเพียงพลังงานทางจิต ที่มีลักษณะเป็นรูปธรรม ไม่สามารถสืบต่อไปยังภพใหม่ได้

            2) บ่อเกิด  ภวังคจิตมีบ่อเกิดจากกระแสจิต ซึ่งโดยธรรมชาติกระแสจิตมีธรรมชาติ 2 ประการ คือ (1) วิถีจิต (2) ภวังคจิต  ดังนั้น ภวังคจิตเป็นส่วนหนึ่งของกระแสจิต หรือกล่าวอีกนัยหนึ่งคือ ภวังคจิตเป็นกระแสเดียวกับกระแสจิตก็ได้  แต่จิตใต้สำนึกมีบ่อเกิดมาจากประสาทสัมผัสหรือประสบการณ์ แล้วนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงเป็นพลังงานทางจิตหรือแรงขับอยู่ภายในบุคคล

            3) ภาวะทั่วไป  ภวังคจิตมีภาวะทั่วไปคือมีลักษณะที่เกิดขึ้น ตั้งอยู่ และดับไป เป็นนามธรรมและไม่มีรูปร่าง มีอยู่ 3 ประเภท คือ (1) อดีตภวังค์  (2) ภวังคจลนะ  (3) ภวังคุปัจเฉทะ  ภวังคจิตทั้ง 3 ประเภทมีหน้าที่ในการปฏิสนธิจิตและจุติจิตที่จะสืบต่อไปยังภพใหม่ ส่วนจิตใต้สำนึกเป็นพลังงานทางจิต มีอยู่ 3 ระบบ คือ ระบบอิด (Id)  ระบบอีโก้(Ego)  และระบบซูเปอร์อีโก้ (Super-Ego)  ที่มีอิทธิพลในการผลักดันให้เกิดพฤติกรรมในบุคคล

            4) กระบวนการรับรู้อารมณ์  ภวังคจิตมีกระบวนการรับรู้อารมณ์ จากกระแสวิถีจิตที่เกิดดับอยู่ตลอดเวลา โดยที่กระแสวิถีจิตจะรับอารมณ์อยู่ 2 ทางคือ (1) ประสาทสัมผัสภายนอก  (2) อารมณ์ต่าง ๆ ที่เป็นนามธรรม  จากนั้น ภวังคจิตก็จะรับอารมณ์ต่อจากกระแสวิถีจิต แล้วส่งต่อไปยังกระแสวิถีจิตซ้ำอีกเป็นอย่างนี้แบบสันตติ  ส่วนจิตใต้สำนึกจะมีกระบวนการรับอารมณ์จากประสาทสัมผัสภายนอกเท่านั้น แล้วเปลี่ยนแปลงมาอยู่ในรูปของพลังงานทางจิต เป็นพลังงานที่คงอยู่ภายใน

            5) กระบวนการเก็บสั่งสมอารมณ์  ภวังคจิตเมื่อรับอารมณ์จากกระแสวิถีจิตแล้ว ก็จะเข้าสู่กระบวนการเก็บสั่งสมอารมณ์โดยผ่านภวังคจิต 3 ดวง คือ (1) อดีตภวังค์  (2) ภวังคจลนะ  (3) ภวังคุปัจเฉทะ   ที่มีลักษณะและหน้าที่สัมพันธ์กันในกระบวนการเก็บสั่งสมภายใน  ส่วนจิตใต้สำนึกรับอารมณ์จากประสาทสัมผัสภายนอกเข้าสู่กระบวนการเก็บสั่งสมอารมณ์ โดยผ่านรูปของพลังงานทางจิต มีอยู่ 3 ระบบ คือ ระบบอิด ระบบอีโก้ และระบบซูเปอร์อีโก้ จะเก็บกดสั่งสมภายในจิตใต้สำนึก

            6) การเปลี่ยนแปลงสู่พฤติกรรม   ภวังคจิตมีการเปลี่ยนแปลงสู่พฤติกรรมจากการเก็บสั่งสมอารมณ์ในกระแสวิถีจิต เพื่อจะแสดงพฤติกรรมต่าง ๆ ในกระแสวิถีจิต โดยขึ้นอยู่ว่า อารมณ์ที่เก็บสั่งสมมีเจตนามากหรือน้อยเพียงใด  หากสิ่งที่เก็บสั่งสมมีเจตนามากก็จะแสดงพฤติกรรมออกมาให้เห็นได้อย่างชัดเจน เช่น พฤติกรรมของภวังคจิตที่เห็นกันทั่วไปในตอนที่บุคคลใกล้จะหมดอายุขัย (ตาย) คือ (1) กรรมอารมณ์  (2) กรรมนิมิตอารมณ์  (3) คตินิมิตอารมณ์ เป็นต้น  ส่วนจิตใต้สำนึกจะมีการแสดงพฤติกรรมออกมาจากพลังงานทางจิตที่เก็บกดสั่งสมไว้ในจิตใต้สำนึก แต่จะขึ้นอยู่กับว่าอารมณ์ที่เก็บสั่งสมมีเจตนามากหรือน้อยเพียงใด ถ้ามีเจตนามากก็จะมีแรงผลักดันให้เกิดพฤติกรรมออกมาให้เห็นชัดเช่นเดียวกับภวังคจิต

            ดังนั้น ภวังคจิตในพุทธปรัชญาเถรวาทจึงมีความสำคัญที่ลึกซึ้งกว้างขวางกว่าจิตใต้สำนึก ซึ่งอาจพิสูจน์ได้จากตนเองและประสบการณ์ต่าง ๆ ที่พบเห็นในชีวิตประจำวัน  บุคคลอาจสามารถใช้ภวังคจิตในการพัฒนาและปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อยกระดับจิตให้สูงไปในทางที่พ้นโลกด้วย ศีล สมาธิ ปัญญา  ส่วนจิตใต้สำนึกที่เป็นพลังงานทางจิตในบุคคล อาจนำไปปรับใช้ในชีวิตประจำวันเพื่อให้ชีวิตมีความสุขได้ด้วย

 


   
วันที่ประกาศ : 2 กรกฏาคม 2552
  << New Research Reports
   
   
Chiang Mai University Library 239 Huay Kaew Road, Muang District, Chiang Mai 50200 THAILAND Tel. 6653-944531 Fax. 6653-222766
Copyright (c) 2008 Chiang Mai University Library. All right reserved